Đang dùng prednisolone có tiêm vắc xin được không

Người đang dùng prednisolone vẫn tiêm được phần lớn vắc xin bất hoạt như cúm, phế cầu, và nên tiêm vì họ dễ bị biến chứng nhiễm trùng hơn. Điều cần cẩn trọng là vắc xin sống giảm độc lực: theo CDC, người dùng prednisolone từ 20 mg/ngày trong 2 tuần trở lên nên chờ ít nhất 1 tháng sau khi ngưng mới tiêm loại vắc xin này. Liều thấp hơn hoặc dạng bôi, hít thường không cần hoãn.

Cuối năm là mùa tiêm cúm, cũng là lúc nhiều gia đình lên kế hoạch tiêm cho người lớn tuổi trước Tết. Người bệnh viêm khớp, lupus, hội chứng thận hư hay bệnh phổi mạn tính thường băn khoăn liệu thuốc đang uống có khiến việc tiêm phòng trở nên nguy hiểm.

Vì sao corticoid liên quan đến tiêm chủng

Corticoid liều cao làm giảm hoạt động của tế bào miễn dịch. Hệ quả là hai việc: cơ thể kém tạo kháng thể sau tiêm, và với vắc xin sống, virus hoặc vi khuẩn giảm độc lực trong vắc xin có thể nhân lên quá mức ở người suy giảm miễn dịch. Vì vậy câu hỏi không phải "có được tiêm không", mà là "loại nào, liều thuốc bao nhiêu, tiêm lúc nào".

Ngoài ra, người dùng corticoid dài ngày vốn dễ nhiễm trùng hơn. Bài prednisolone và nguy cơ nhiễm trùng cơ hội mô tả cụ thể các bệnh nhiễm trùng hay gặp ở nhóm này.

Mốc liều theo CDC

Trong chương về người suy giảm miễn dịch của tài liệu CDC Yellow Book, corticoid liều cao được định nghĩa là từ 20 mg prednisone mỗi ngày hoặc tương đương, dùng từ 2 tuần trở lên. Với người trên 10 kg, mốc là 2 mg/kg cân nặng hoặc 20 mg/ngày.

Prednisolone và prednisone có hiệu lực gần tương đương theo miligam, nên các mốc trên thường được áp dụng cho prednisolone. Nếu bạn dùng methylprednisolone hay dexamethasone, bác sĩ sẽ quy đổi sang mức tương đương.

Các mốc này là khung tham khảo. Người dùng corticoid kèm methotrexate, azathioprine, thuốc sinh học hay đang hóa trị có mức ức chế miễn dịch cao hơn, cần bác sĩ chuyên khoa quyết định riêng.

Vắc xin nào là sống, vắc xin nào bất hoạt

Một số vắc xin sống thường gặp: sởi – quai bị – rubella, thủy đậu, cúm dạng xịt mũi, sốt vàng, thương hàn dạng uống, lao (BCG). Các vắc xin bất hoạt hoặc tái tổ hợp phổ biến: cúm dạng tiêm, phế cầu, viêm gan B, uốn ván, HPV, zona tái tổ hợp. Khi đi tiêm, hãy hỏi thẳng nhân viên y tế: "Đây là vắc xin sống hay bất hoạt?"

Cúm

Trang về nhóm nguy cơ cao của CDC nêu rõ người mắc bệnh mạn tính phải dùng corticoid dài ngày hoặc thuốc ức chế miễn dịch khác thuộc nhóm dễ biến chứng cúm. CDC khuyến nghị mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên tiêm cúm hằng năm, và càng quan trọng với nhóm nguy cơ cao. Người dùng corticoid nên chọn vắc xin cúm dạng tiêm.

Zona thần kinh

Người dùng corticoid dài ngày có nguy cơ zona cao hơn, và zona ở người suy giảm miễn dịch dễ biến chứng đau sau zona kéo dài. NHS cho biết tại Anh, người từ 18 tuổi trở lên bị suy giảm miễn dịch nặng, bao gồm người dùng một số thuốc ức chế miễn dịch mạnh, thuộc diện được tiêm vắc xin zona, với 2 liều cách nhau từ 8 tuần đến 6 tháng. Hãy hỏi bác sĩ loại vắc xin zona đang có tại Việt Nam có phù hợp với bạn không.

Phế cầu

Viêm phổi do phế cầu là biến chứng đáng ngại ở người lớn tuổi dùng corticoid, đặc biệt người có bệnh phổi. Vắc xin phế cầu là vắc xin bất hoạt, có thể tiêm trong khi dùng corticoid, bác sĩ sẽ chọn loại và lịch phù hợp với tuổi và bệnh nền.

Lên lịch tiêm thế nào cho hợp lý

1. Tiêm trước khi bắt đầu, nếu kịp. Vắc xin bất hoạt tiêm trước khi khởi động liệu pháp thường cho đáp ứng tốt hơn, nên bác sĩ hay ưu tiên lịch này khi bệnh cho phép. Vắc xin sống cần tiêm sớm hơn nữa trước khi bắt đầu thuốc ức chế miễn dịch.
2. Đang dùng liều cao, bệnh ổn định: vẫn tiêm vắc xin bất hoạt theo mùa như cúm; hoãn vắc xin sống.
3. Đã giảm xuống dưới 20 mg/ngày: bàn với bác sĩ về các vắc xin còn thiếu.
4. Đang trong đợt bùng phát bệnh, sốt cao: thường hoãn tiêm đến khi ổn định.

Không tự ngừng prednisolone để "đi tiêm cho an toàn". Ngừng đột ngột sau thời gian dài có thể gây suy thượng thận và làm bệnh nền bùng phát. Bệnh tự miễn được kiểm soát bằng corticoid nói chung được trình bày trong bài sử dụng prednisolone trong điều trị bệnh tự miễn.

Mang theo gì khi đi tiêm

• Đơn thuốc hoặc vỏ hộp thuốc đang dùng, ghi rõ liều mỗi ngày.
• Thời điểm bắt đầu và dự kiến giảm liều.
• Sổ tiêm chủng hoặc thông tin các mũi đã tiêm.
• Tên bác sĩ điều trị chính để cơ sở tiêm chủng liên hệ khi cần.

Tại buổi khám sàng lọc trước tiêm, hãy nói rõ bạn đang dùng corticoid, liều bao nhiêu và bao lâu. Đây là thông tin quyết định loại vắc xin được chỉ định, nên đừng ngại hỏi lại khi chưa rõ.

Những câu hỏi nên chuẩn bị trước buổi khám

Thời gian khám ở bệnh viện thường ngắn, vì vậy việc ghi sẵn câu hỏi giúp bạn không bỏ sót điều quan trọng. Một số gợi ý: liều corticoid hiện tại của tôi có thuộc mức ức chế miễn dịch không; tôi đang thiếu những vắc xin nào theo tuổi; nên tiêm trước hay sau đợt giảm liều sắp tới; có cần xét nghiệm kháng thể trước khi tiêm thủy đậu, viêm gan B không; người nhà tôi cần tiêm thêm gì.

Với người cao tuổi phải đi lại khó khăn, có thể hỏi bác sĩ điều trị xem cơ sở đang khám có điểm tiêm chủng người lớn không, để kết hợp khám bệnh và tiêm phòng trong cùng một buổi.

Bài viết cung cấp kiến thức chung. Lịch tiêm cụ thể của người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch cần bác sĩ điều trị và bác sĩ tiêm chủng thống nhất.