Cẩm Nang Thuốc Prednisolone
Trang chủ › Thông Tin Thuốc

Những dấu hiệu quá liều Prednisolone và cách xử trí khẩn cấp

Ban biên tập Cẩm Nang Thuốc Prednisolone · · Cập nhật
Những dấu hiệu quá liều Prednisolone và cách xử trí khẩn cấp

Uống quá liều Prednisolone một lần (quá liều cấp) hiếm khi gây nguy hiểm tính mạng ở người khỏe mạnh, nhưng vẫn có thể gây tăng đường huyết, tăng huyết áp, rối loạn điện giải, kích động hoặc khó chịu dạ dày, và cần được nhân viên y tế đánh giá. Nguy hiểm hơn thường là tình trạng dùng liều cao hơn cần thiết trong thời gian dài, dẫn đến các biến chứng như hội chứng Cushing, loãng xương, nhiễm trùng. Khi trẻ nhỏ uống nhầm hoặc người lớn có triệu chứng bất thường sau khi uống nhiều thuốc, hãy liên hệ cơ sở y tế ngay và không tự gây nôn.

Hai kiểu “quá liều” khác nhau

Khi nói về quá liều Prednisolone, cần phân biệt hai tình huống vì nguy cơ và cách xử lý hoàn toàn khác:

Đặc điểmQuá liều cấpDùng quá liều kéo dài
Tình huốngUống nhầm, uống gấp đôi, trẻ nhỏ uống nhầm thuốc, uống lượng lớn một lầnDùng liều cao hơn cần thiết hoặc kéo dài hơn chỉ định trong nhiều tuần, tháng; tự mua dùng; dùng chung hai corticoid
Mức độ nguy hiểmThường nhẹ, hiếm khi đe dọa tính mạng nếu không kèm yếu tố nguy cơTích lũy tác dụng phụ, có thể gây biến chứng nặng
Cách xử lýLiên hệ cơ sở y tế để được đánh giá; điều trị triệu chứngBác sĩ điều chỉnh liều từ từ, không ngừng đột ngột

Dấu hiệu có thể gặp sau quá liều cấp

Phần lớn trường hợp uống thừa một liều không gây triệu chứng rõ. Khi uống lượng lớn, có thể gặp:

  • Buồn nôn, nôn, đau vùng thượng vị, ợ nóng.
  • Bồn chồn, kích động, mất ngủ, thay đổi tâm trạng; hiếm khi có biểu hiện loạn thần.
  • Tăng đường huyết, đặc biệt ở người có đái tháo đường: khát nhiều, tiểu nhiều, mệt.
  • Tăng huyết áp, giữ nước, phù.
  • Hạ kali máu: mỏi cơ, chuột rút, hồi hộp, nhịp tim không đều.

Người có bệnh tim mạch, đái tháo đường, động kinh, rối loạn tâm thần, loét dạ dày hoặc người cao tuổi có nguy cơ gặp biến chứng hơn và cần được khám sớm.

Dấu hiệu của việc dùng quá liều kéo dài

Khi cơ thể nhận nhiều corticoid hơn cần thiết trong thời gian dài, các thay đổi thường xuất hiện từ từ:

  • Mặt tròn, đỏ, tích mỡ vùng gáy và bụng, tay chân thon lại.
  • Tăng cân, phù, rạn da màu tím đỏ, da mỏng dễ bầm.
  • Tăng huyết áp, tăng đường huyết mới xuất hiện hoặc khó kiểm soát.
  • Yếu cơ vùng đùi, vai; đau lưng, dễ gãy xương.
  • Hay nhiễm trùng, vết thương lâu lành.
  • Nhìn mờ do đục thủy tinh thể hoặc tăng nhãn áp.
  • Ở trẻ em: chậm tăng chiều cao.

Những biểu hiện này liên quan đến hội chứng Cushing do dùng Prednisolone kéo dài. Điều quan trọng là không tự ngừng thuốc khi phát hiện, vì cơ thể có thể đã phụ thuộc vào corticoid. Hãy gặp bác sĩ để được giảm liều đúng cách.

Khi trẻ nhỏ uống nhầm Prednisolone

Siro ngọt và viên thuốc nhỏ dễ khiến trẻ tò mò. Nếu phát hiện trẻ uống nhầm:

  1. Giữ bình tĩnh, lấy thuốc khỏi tay và miệng trẻ, cho trẻ súc miệng hoặc lau sạch miệng nếu còn thuốc.
  2. Không tự gây nôn bằng cách móc họng, cho uống nước muối hay bất kỳ chất gì. Gây nôn có thể làm trẻ sặc vào phổi và không giúp ích.
  3. Xác định thông tin: tên thuốc, hàm lượng, ước tính số viên hoặc lượng siro đã mất, thời điểm uống, cân nặng của trẻ, các thuốc khác có thể trẻ đã uống cùng.
  4. Liên hệ cơ sở y tế: gọi bác sĩ, đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất, hoặc liên hệ trung tâm chống độc của bệnh viện để được tư vấn. Mang theo vỏ hộp, chai thuốc.
  5. Theo dõi trẻ trong lúc chờ: tỉnh táo, nhịp thở, nôn, co giật.

Một lưu ý quan trọng: trong tủ thuốc gia đình thường có nhiều loại thuốc khác. Trẻ có thể đã uống cả thuốc nguy hiểm hơn như thuốc tim mạch, thuốc tiểu đường hay thuốc hạ sốt liều lớn. Vì vậy dù Prednisolone ít độc cấp tính, vẫn nên để nhân viên y tế đánh giá.

Khi nào phải gọi cấp cứu ngay

Gọi cấp cứu 115 hoặc đến khoa cấp cứu gần nhất nếu người uống quá liều có một trong các dấu hiệu:

  • Lơ mơ, khó đánh thức, co giật.
  • Khó thở, đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc không đều.
  • Nôn liên tục, nôn ra máu, đi ngoài phân đen.
  • Kích động mạnh, ảo giác, có hành vi nguy hiểm.
  • Yếu cơ nhiều, không đứng được.
  • Nghi ngờ uống cùng nhiều loại thuốc hoặc uống có chủ đích để tự hại.

Nếu nghi ngờ người bệnh cố ý uống nhiều thuốc, không để họ ở một mình và đưa đi cấp cứu ngay; sức khỏe tâm thần của họ cũng cần được quan tâm và hỗ trợ.

Nhân viên y tế thường xử trí như thế nào

Không có thuốc giải độc đặc hiệu cho Prednisolone. Việc xử trí chủ yếu là:

  • Đánh giá lượng thuốc, thời gian và các thuốc đi kèm.
  • Kiểm tra dấu hiệu sinh tồn, đường huyết, điện giải, điện tim khi cần.
  • Điều trị triệu chứng: kiểm soát đường huyết, huyết áp, bù kali, thuốc bảo vệ dạ dày.
  • Cân nhắc biện pháp làm giảm hấp thu trong một số trường hợp, do bác sĩ quyết định.
  • Theo dõi tại viện hoặc hướng dẫn theo dõi tại nhà nếu lượng thuốc không đáng kể.

Đã lỡ uống thừa một liều: nên làm gì tiếp theo

Với người lớn đang dùng thuốc theo đơn và chỉ uống thừa một liều:

  • Báo bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn.
  • Không bỏ liều kế tiếp để “bù trừ” trừ khi được dặn như vậy.
  • Người có đái tháo đường nên theo dõi đường huyết sát hơn trong ngày.
  • Ghi lại sự việc vào sổ theo dõi để kể với bác sĩ ở lần tái khám.

Nếu bạn thấy mình hay bị nhầm liều, đọc thêm bài liều dùng Prednisolone an toàn để biết cách đọc đơn thuốc cho đúng.

Người cao tuổi và người dùng nhiều thuốc

Người cao tuổi thường dùng nhiều thuốc cùng lúc, thị lực kém và dễ quên, nên nguy cơ uống nhầm hoặc uống trùng liều cao hơn. Họ cũng nhạy cảm hơn với tác dụng của corticoid lên đường huyết, huyết áp, tâm thần và xương. Nếu người thân lớn tuổi có biểu hiện lú lẫn mới xuất hiện, kích động, mất ngủ kéo dài hoặc đường huyết tăng bất thường trong khi đang dùng Prednisolone, hãy kiểm tra lại số thuốc còn trong vỉ để xem có uống thừa không và liên hệ bác sĩ. Người chăm sóc nên trực tiếp chia thuốc theo ngày cho họ.

Phòng tránh quá liều ngay từ đầu

  • Dùng hộp chia thuốc theo ngày, đánh dấu sau mỗi lần uống.
  • Kiểm tra hàm lượng viên mỗi lần nhận thuốc mới.
  • Không dùng đồng thời hai thuốc corticoid từ hai nơi kê mà chưa hỏi bác sĩ.
  • Không tự mua corticoid hay sản phẩm không rõ nguồn gốc quảng cáo “trị dứt điểm” xương khớp, dị ứng, vì có thể chứa corticoid ẩn.
  • Cất thuốc xa tầm tay trẻ em; xem thêm cách bảo quản Prednisolone tại nhà.
  • Dùng dụng cụ đo đi kèm khi cho trẻ uống siro.

Câu hỏi thường gặp

Uống 2 lần Prednisolone trong một ngày do quên đã uống có sao không?

Một lần uống thừa thường không gây nguy hiểm cấp tính ở người lớn khỏe mạnh. Bạn nên báo bác sĩ hoặc dược sĩ, theo dõi các triệu chứng như mất ngủ, khó chịu dạ dày, và tiếp tục lịch uống như bình thường vào ngày hôm sau trừ khi được dặn khác.

Trẻ uống nhầm Prednisolone nhưng vẫn chơi bình thường thì có cần đi khám?

Vẫn nên liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở y tế để được đánh giá dựa trên lượng thuốc và cân nặng của trẻ. Triệu chứng có thể xuất hiện muộn, và trẻ có thể đã uống thêm thuốc khác mà người lớn không biết.

Quá liều Prednisolone có gây tử vong không?

Quá liều cấp Prednisolone đơn thuần hiếm khi gây tử vong. Nguy cơ cao hơn khi người bệnh có bệnh nền nặng hoặc uống cùng các thuốc khác. Dùng quá liều kéo dài lại có thể gây biến chứng nghiêm trọng theo thời gian.

Có nên cho uống sữa hay than hoạt tính tại nhà khi uống quá liều?

Không nên tự cho uống bất cứ thứ gì để giải độc tại nhà. Việc có dùng biện pháp hỗ trợ nào hay không do nhân viên y tế quyết định sau khi đánh giá.

Bài liên quan