Cẩm Nang Thuốc Prednisolone
Trang chủ › Thông Tin Thuốc

Prednisolone có dùng được cho phụ nữ mang thai và cho con bú không

Ban biên tập Cẩm Nang Thuốc Prednisolone · · Cập nhật
Prednisolone có dùng được cho phụ nữ mang thai và cho con bú không

Prednisolone là một trong những corticoid thường được bác sĩ lựa chọn khi phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cần điều trị bằng nhóm thuốc này. Lý do là phần lớn thuốc bị bất hoạt khi đi qua nhau thai, nên lượng đến được thai nhi khá ít, và lượng thuốc vào sữa mẹ cũng thấp. Tuy vậy, “thường được chọn” không có nghĩa là “tự dùng được”: việc dùng, liều và thời gian điều trị luôn cần bác sĩ cân nhắc lợi ích và nguy cơ cho cả mẹ và bé.

Nếu bạn đang dùng Prednisolone và vừa phát hiện có thai, điều quan trọng nhất là không tự ngưng thuốc mà liên hệ ngay bác sĩ điều trị và bác sĩ sản khoa.

Vì sao Prednisolone ít đến được thai nhi

Nhau thai không chỉ là “cánh cửa” trao đổi chất mà còn là một hàng rào có khả năng chuyển hóa thuốc. Nhau thai chứa một enzyme có tên 11-beta-hydroxysteroid dehydrogenase type 2, có nhiệm vụ biến cortisol của mẹ và cả prednisolone thành dạng không còn hoạt tính. Nhờ đó, thai nhi được bảo vệ phần nào khỏi lượng corticoid cao trong máu mẹ.

Không phải corticoid nào cũng bị bất hoạt như vậy. Dexamethason và betamethason đi qua nhau thai tốt hơn nhiều. Đây chính là lý do bác sĩ sản khoa dùng hai thuốc này khi cần thúc đẩy trưởng thành phổi cho thai nhi có nguy cơ sinh non, còn khi mục tiêu là điều trị bệnh của mẹ thì Prednisolone hoặc prednison thường được ưu tiên hơn.

Những bệnh của mẹ có thể cần Prednisolone trong thai kỳ

Thai kỳ không làm các bệnh mạn tính biến mất, và một số bệnh nếu bùng phát lại có thể nguy hiểm cho cả mẹ lẫn thai hơn chính thuốc điều trị. Các tình huống thường gặp gồm:

  • Hen phế quản nặng hoặc cơn hen cấp; thiếu oxy ở mẹ ảnh hưởng trực tiếp đến thai.
  • Bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp. Có thể tham khảo bài bệnh lupus ban đỏ hệ thống.
  • Bệnh viêm ruột, viêm gan tự miễn, một số bệnh thận.
  • Giảm tiểu cầu miễn dịch, thiếu máu tan máu tự miễn.
  • Bệnh da nặng, phản ứng dị ứng nặng.

Trong các trường hợp này, mục tiêu thường là dùng liều thấp nhất kiểm soát được bệnh, trong thời gian ngắn nhất cần thiết, và phối hợp theo dõi giữa bác sĩ chuyên khoa với bác sĩ sản khoa.

Cân nhắc lợi ích và nguy cơ trong từng giai đoạn

Giai đoạnĐiều bác sĩ thường quan tâm
Ba tháng đầuThời kỳ hình thành cơ quan. Một số dữ liệu cũ gợi ý corticoid toàn thân có thể liên quan đến tăng nhẹ nguy cơ sứt môi, hở hàm ếch, nhưng bằng chứng không thống nhất. Lợi ích kiểm soát bệnh thường vẫn được đặt lên cân.
Ba tháng giữaTheo dõi đường huyết, huyết áp, cân nặng của mẹ; đánh giá sự phát triển của thai qua siêu âm theo lịch.
Ba tháng cuốiTheo dõi tăng trưởng thai, nguy cơ vỡ ối sớm, sinh non khi dùng liều cao kéo dài; lên kế hoạch cho cuộc sinh.
Chuyển dạ, sinh mổNgười dùng corticoid kéo dài có thể cần được bổ sung corticoid trong lúc sinh hoặc phẫu thuật để tránh suy thượng thận cấp.
Sau sinhTheo dõi bé nếu mẹ dùng liều cao kéo dài; tiếp tục điều chỉnh liều của mẹ theo bệnh.

Ảnh hưởng lên sức khỏe người mẹ

Khi bàn về thuốc trong thai kỳ, nhiều người chỉ nghĩ đến thai nhi, nhưng tác dụng phụ trên người mẹ cũng rất đáng chú ý.

Đái tháo đường thai kỳ

Thai kỳ vốn đã làm cơ thể kháng insulin nhiều hơn, và Prednisolone làm tăng đường huyết thêm. Kết hợp lại, nguy cơ đái tháo đường thai kỳ tăng lên, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc kéo dài. Bác sĩ có thể cho làm nghiệm pháp dung nạp đường sớm hơn hoặc nhiều lần hơn bình thường, và hướng dẫn tự đo đường huyết tại nhà. Đường huyết cao không kiểm soát có thể khiến thai to, đa ối và gây khó khăn khi sinh, nên việc theo dõi này rất quan trọng.

Tăng huyết áp và giữ nước

Prednisolone làm cơ thể giữ muối và nước. Phù chân là hiện tượng thường gặp ở thai phụ, nhưng phù tăng nhanh, phù mặt, đau đầu, nhìn mờ có thể là dấu hiệu tiền sản giật và cần đi khám ngay. Ăn nhạt vừa phải và đo huyết áp định kỳ là việc nên làm.

Nhiễm trùng

Corticoid làm giảm sức đề kháng. Thai phụ nên báo bác sĩ sớm khi sốt, tiểu buốt, ra khí hư bất thường hoặc tiếp xúc người bị thủy đậu, vì nhiễm trùng trong thai kỳ có thể ảnh hưởng đến cả mẹ và thai.

Xương và tâm trạng

Dùng kéo dài có thể ảnh hưởng đến mật độ xương; mẹ cần đủ canxi, vitamin D theo tư vấn. Một số người cũng bị mất ngủ, thay đổi tâm trạng khi dùng thuốc, cần được chia sẻ với bác sĩ, nhất là trong giai đoạn sau sinh vốn dễ có rối loạn cảm xúc.

Vừa phát hiện có thai khi đang uống thuốc: làm gì?

  1. Tiếp tục dùng thuốc như đang dùng cho đến khi được bác sĩ hướng dẫn khác. Ngưng đột ngột sau thời gian dùng kéo dài có thể gây suy thượng thận và làm bệnh bùng phát, cả hai đều bất lợi cho thai. Lý do chi tiết có trong bài tại sao không được tự ý dừng thuốc đột ngột.
  2. Liên hệ bác sĩ kê đơn sớm để được đánh giá lại liều và xem có cần đổi thuốc đi kèm nào không, vì một số thuốc ức chế miễn dịch dùng cùng Prednisolone không phù hợp cho thai kỳ.
  3. Đi khám thai và nói rõ với bác sĩ sản khoa về bệnh nền cùng toàn bộ thuốc đang dùng.
  4. Không tự tăng giảm liều dựa trên lời khuyên trên mạng hoặc người quen.

Nếu bạn đang có kế hoạch mang thai và cần dùng corticoid lâu dài, tốt nhất nên trao đổi với bác sĩ trước khi thụ thai để bệnh được ổn định ở liều thấp nhất có thể.

Cho con bú khi đang dùng Prednisolone

Prednisolone đi vào sữa mẹ với lượng thấp, và ở liều thường dùng, phần lớn tài liệu dược lý đánh giá là tương thích với việc cho con bú. Nhiều bà mẹ có thể tiếp tục cho bé bú bình thường mà không cần ngưng thuốc hay ngưng sữa.

  • Với liều cao, bác sĩ có thể khuyên cho bé bú ngay trước khi uống thuốc hoặc đợi vài giờ sau khi uống mới cho bú, để giảm lượng thuốc bé nhận được.
  • Theo dõi bé: bú tốt, tăng cân đều, ngủ và tỉnh bình thường. Nếu bé bú kém, lừ đừ, chậm tăng cân, hãy báo bác sĩ nhi.
  • Với trẻ sinh non hoặc có bệnh lý, cần trao đổi riêng với bác sĩ nhi vì khả năng chuyển hóa thuốc của bé còn non yếu.
  • Đường huyết của mẹ vẫn cần được theo dõi sau sinh nếu đã có đái tháo đường thai kỳ hoặc dùng liều cao.

Các dạng dùng tại chỗ như thuốc nhỏ mắt, thuốc bôi diện tích nhỏ đi vào máu rất ít, nên thường ít ảnh hưởng đến bé. Tránh bôi thuốc trực tiếp lên vùng núm vú trừ khi được hướng dẫn, và lau sạch trước khi cho bú.

Dấu hiệu cần đi khám ngay khi đang mang thai

  • Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, phù mặt hoặc phù tăng nhanh.
  • Khát nhiều, tiểu nhiều, mệt lả.
  • Sốt, rét run, tiểu buốt hoặc các dấu hiệu nhiễm trùng khác.
  • Ra nước âm đạo, ra máu, đau bụng từng cơn.
  • Thai máy ít hơn rõ rệt so với thường ngày.
  • Nôn nhiều không uống được thuốc, choáng váng, tụt huyết áp.

Tóm lại

Prednisolone không bị cấm trong thai kỳ và khi cho con bú; ngược lại, đây thường là lựa chọn được cân nhắc nhờ đặc tính ít qua nhau thai và ít vào sữa. Điều cần làm là dùng đúng chỉ định, ở liều thấp nhất hiệu quả, theo dõi sát đường huyết, huyết áp và sự phát triển của thai. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo; mọi quyết định về thuốc trong thai kỳ cần được thực hiện cùng bác sĩ điều trị và bác sĩ sản khoa. Bạn có thể đọc thêm tổng quan về thuốc trong bài Prednisolone là gì.

Câu hỏi thường gặp

Lỡ uống Prednisolone vài ngày khi chưa biết mình có thai thì có sao không?

Một đợt ngắn trước khi biết có thai thường không phải là lý do để lo lắng quá mức hay đình chỉ thai nghén. Hãy báo bác sĩ sản khoa về tên thuốc, thời gian dùng và thời điểm dùng so với tuổi thai để được tư vấn và theo dõi phù hợp.

Dùng Prednisolone nhỏ mắt khi mang thai có an toàn không?

Thuốc nhỏ mắt dùng đúng cách đi vào máu rất ít nên nguy cơ cho thai nhi thấp. Bạn có thể ấn nhẹ góc trong mắt khoảng một phút sau khi nhỏ để giảm lượng thuốc xuống mũi họng. Vẫn cần dùng theo đơn của bác sĩ nhãn khoa và báo rằng mình đang mang thai.

Bé bú mẹ có cần xét nghiệm gì khi mẹ dùng Prednisolone không?

Với liều thông thường, bé thường không cần xét nghiệm riêng mà chỉ cần theo dõi bú, ngủ và tăng cân. Nếu mẹ dùng liều cao kéo dài, bác sĩ nhi có thể đề nghị theo dõi kỹ hơn tùy từng trường hợp.

Đang dùng Prednisolone có nên tiêm vắc xin trong thai kỳ không?

Các vắc xin bất hoạt được khuyến cáo trong thai kỳ thường vẫn có thể tiêm, còn vắc xin sống thì thường không dùng khi mang thai. Hãy báo nhân viên y tế rằng bạn đang dùng corticoid để họ đánh giá thời điểm và loại vắc xin phù hợp.

Bài liên quan