Cẩm Nang Thuốc Prednisolone
Trang chủ › Thông Tin Thuốc

So sánh Prednisolone và Methylprednisolone: Điểm giống và khác nhau

Ban biên tập Cẩm Nang Thuốc Prednisolone · · Cập nhật
So sánh Prednisolone và Methylprednisolone: Điểm giống và khác nhau

Prednisolone và Methylprednisolone đều là glucocorticoid tổng hợp có thời gian tác dụng trung bình, cơ chế giống nhau và được dùng cho nhiều bệnh viêm, dị ứng, tự miễn tương tự. Khác biệt chính nằm ở hiệu lực tính trên mỗi mg (Methylprednisolone mạnh hơn một chút), tác dụng giữ muối nước (Methylprednisolone yếu hơn) và các dạng bào chế sẵn có, đặc biệt là dạng tiêm. Hai thuốc không phải lúc nào cũng thay thế được cho nhau một cách đơn giản, và việc đổi thuốc luôn cần bác sĩ quyết định.

Điểm chung của hai thuốc

Cả hai đều thuộc nhóm corticoid, gắn vào thụ thể glucocorticoid trong tế bào và làm giảm biểu hiện các gen gây viêm. Vì vậy chúng có chung:

  • Tác dụng chính: kháng viêm, chống dị ứng, ức chế miễn dịch.
  • Nhóm chỉ định: hen phế quản, dị ứng nặng, viêm khớp dạng thấp, lupus, bệnh thận, bệnh da tự miễn, bệnh viêm ruột và nhiều bệnh khác.
  • Tác dụng phụ khi dùng kéo dài: tăng đường huyết, tăng huyết áp, tăng cân, loãng xương, đục thủy tinh thể, dễ nhiễm trùng, ức chế tuyến thượng thận.
  • Nguyên tắc sử dụng: dùng liều thấp nhất có hiệu quả, thường uống buổi sáng, không ngừng đột ngột sau khi dùng lâu.

Nếu bạn muốn hiểu kỹ cơ chế chung này, xem bài Prednisolone là gì và cơ chế kháng viêm.

Bảng so sánh nhanh

Tiêu chíPrednisoloneMethylprednisolone
NhómGlucocorticoid tổng hợp, tác dụng trung bìnhGlucocorticoid tổng hợp, tác dụng trung bình
Hiệu lực kháng viêm so với cortisolKhoảng 4 lầnKhoảng 5 lần
Liều tương đương thường được trích dẫn5 mg4 mg
Tác dụng giữ muối, giữ nướcCó, mức nhẹRất ít
Dạng uốngViên nén, viên sủi, siro, dung dịch uốngChủ yếu viên nén
Dạng tiêmÍt phổ biếnPhổ biến: tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp, tiêm khớp
Dạng nhỏ mắtCó, khá phổ biếnÍt gặp
Dạng dùng cho trẻ nhỏCó siro dễ chia liềuThường phải chia viên

Con số liều tương đương ở trên là quy ước kinh điển trong sách dược lý, dùng để bác sĩ ước tính khi chuyển đổi. Nó không có nghĩa là bạn có thể tự quy đổi đơn thuốc.

Khác biệt về hiệu lực trên mỗi mg

Theo bảng quy đổi thường dùng, 4 mg Methylprednisolone có tác dụng glucocorticoid xấp xỉ 5 mg Prednisolone. Điều này giải thích vì sao viên Methylprednisolone thường có hàm lượng 4 mg hoặc 16 mg, còn viên Prednisolone phổ biến là 5 mg. Tuy nhiên đây chỉ là ước tính trung bình. Trên thực tế, hấp thu, chuyển hóa và đáp ứng của mỗi người khác nhau, chưa kể bệnh nền và thuốc dùng kèm. Vì vậy khi bác sĩ đổi từ thuốc này sang thuốc kia, họ thường theo dõi thêm để điều chỉnh.

Khác biệt về tác dụng giữ muối nước

Cortisol tự nhiên vừa có tác dụng glucocorticoid vừa có tác dụng mineralocorticoid (giữ natri, thải kali). Prednisolone còn giữ một phần nhỏ tác dụng giữ muối, trong khi Methylprednisolone gần như không có. Ở liều cao, sự khác biệt này có thể có ý nghĩa với người suy tim, phù, tăng huyết áp khó kiểm soát. Tuy nhiên cả hai thuốc vẫn có thể ảnh hưởng huyết áp và đường huyết, nên việc theo dõi vẫn cần thiết dù dùng thuốc nào.

Khác biệt về dạng bào chế và đường dùng

Khi cần tiêm

Methylprednisolone có dạng muối tan trong nước dùng để tiêm tĩnh mạch, được dùng nhiều trong bệnh viện, ví dụ đợt cấp nặng của bệnh tự miễn, cơn hen nặng hay một số tình huống cấp cứu. Ngoài ra có dạng hỗn dịch tác dụng kéo dài để tiêm khớp hoặc tiêm bắp. Prednisolone ít khi được dùng đường tiêm ở nhiều nơi.

Khi dùng cho trẻ em

Prednisolone có siro và dung dịch uống, giúp chia liều theo cân nặng dễ hơn và trẻ dễ uống hơn. Đây là lý do Prednisolone thường được chọn trong nhi khoa, ví dụ khi điều trị cơn hen hoặc hội chứng thận hư ở trẻ.

Khi điều trị bệnh mắt

Thuốc nhỏ mắt Prednisolone là một trong những dạng corticoid nhỏ mắt quen thuộc. Bệnh mắt cần được bác sĩ nhãn khoa chỉ định và theo dõi nhãn áp; tham khảo bài điều trị viêm mống mắt bằng Prednisolone nhỏ mắt.

Bác sĩ chọn thuốc nào dựa trên điều gì

Không có thuốc nào “tốt hơn” tuyệt đối. Lựa chọn thường dựa trên:

  • Đường dùng cần thiết: cần tiêm tĩnh mạch liều cao thì Methylprednisolone thường được ưu tiên.
  • Đối tượng: trẻ nhỏ cần dạng lỏng thường dùng Prednisolone.
  • Bệnh kèm theo: người dễ phù, tăng huyết áp có thể được cân nhắc thuốc ít giữ muối hơn, dù khác biệt ở liều thấp không lớn.
  • Phác đồ chuẩn của bệnh: nhiều hướng dẫn điều trị được viết dựa trên một thuốc cụ thể.
  • Tình trạng gan: cả hai đều là dạng hoạt tính, không cần gan chuyển hóa như prednisone.
  • Tính sẵn có và chi phí tại cơ sở điều trị.

Vì sao không tự đổi thuốc

Nhiều người thấy hai thuốc “cùng loại” nên tự đổi khi hết thuốc hoặc khi mua ở nhà thuốc khác. Điều này có thể gây vấn đề:

  • Quy đổi sai hàm lượng dẫn đến liều quá cao hoặc quá thấp.
  • Đang trong lịch giảm liều mà đổi thuốc dễ làm rối lịch, tăng nguy cơ tái phát hoặc thiếu cortisol.
  • Đổi thuốc không được ghi nhận khiến bác sĩ khó đánh giá đáp ứng và tác dụng phụ.

Nếu vì lý do nào đó không mua được đúng thuốc trong đơn, hãy liên hệ bác sĩ hoặc hỏi dược sĩ để được hướng dẫn, đồng thời mang theo đơn cũ.

Tương tác và lưu ý chung

Cả hai thuốc được chuyển hóa ở gan, chủ yếu qua hệ enzym CYP3A4. Vì vậy chúng chịu ảnh hưởng tương tự của các thuốc gây cảm ứng hoặc ức chế enzym này, ví dụ một số thuốc chống động kinh, rifampicin, một số thuốc kháng nấm và kháng virus. Danh sách cụ thể nên được dược sĩ kiểm tra; bạn có thể đọc thêm về tương tác thuốc cần tránh khi uống Prednisolone.

Thời gian tác dụng và cách uống

Cả hai thuốc đều được xếp vào nhóm tác dụng trung bình, tức là thời gian tác động sinh học kéo dài khoảng nửa ngày đến hơn một ngày. Nhờ vậy, phần lớn người bệnh chỉ cần uống một lần mỗi ngày vào buổi sáng, trùng với thời điểm cơ thể tự tiết cortisol nhiều nhất, để hạn chế ức chế tuyến thượng thận và giảm mất ngủ. Trong một số bệnh, bác sĩ có thể chia liều hoặc cho uống cách ngày. Cách uống này áp dụng cho cả Prednisolone lẫn Methylprednisolone và nên theo đúng chỉ dẫn trong đơn. Cả hai thuốc cũng nên uống sau bữa ăn để giảm kích ứng dạ dày, đặc biệt ở người có tiền sử đau dạ dày hoặc đang dùng kèm thuốc giảm đau kháng viêm.

Tóm lại

Prednisolone và Methylprednisolone giống nhau về bản chất và mục đích sử dụng, khác nhau chủ yếu ở hiệu lực trên mỗi mg, mức giữ muối và dạng bào chế. Bác sĩ chọn thuốc dựa vào đường dùng, đối tượng, bệnh kèm và phác đồ. Người bệnh nên dùng đúng thuốc ghi trong đơn và hỏi bác sĩ trước khi đổi.

Câu hỏi thường gặp

Methylprednisolone có mạnh hơn Prednisolone không?

Tính trên mỗi mg thì Methylprednisolone mạnh hơn một chút, nhưng khi dùng liều tương đương thì tác dụng kháng viêm gần như nhau. Điều quan trọng là liều phù hợp với bệnh, không phải thuốc nào mạnh hơn.

Methylprednisolone có ít tác dụng phụ hơn Prednisolone không?

Methylprednisolone giữ muối nước ít hơn, nhưng các tác dụng phụ chính của corticoid như tăng đường huyết, loãng xương, dễ nhiễm trùng vẫn có ở cả hai. Mức độ tác dụng phụ phụ thuộc chủ yếu vào liều và thời gian dùng.

Đang uống Prednisolone, bác sĩ khác kê Methylprednisolone thì có uống cùng không?

Không nên uống cùng lúc hai corticoid nếu chưa được xác nhận, vì có thể thành dùng gấp đôi. Hãy báo cả hai bác sĩ và hỏi dược sĩ để thống nhất một đơn duy nhất.

Trẻ em nên dùng Prednisolone hay Methylprednisolone?

Thuốc nào phù hợp do bác sĩ nhi khoa quyết định theo bệnh và độ tuổi. Prednisolone thường được dùng vì có dạng siro dễ chia liều, nhưng không phải trường hợp nào cũng vậy.

Bài liên quan