Cẩm Nang Thuốc Prednisolone
Trang chủ › Thông Tin Thuốc

Tương tác thuốc cần tránh tuyệt đối khi uống Prednisolone

Ban biên tập Cẩm Nang Thuốc Prednisolone · · Cập nhật
Tương tác thuốc cần tránh tuyệt đối khi uống Prednisolone

Prednisolone có thể tương tác với nhiều loại thuốc thông dụng, từ thuốc giảm đau không kê đơn, thuốc chống đông, thuốc tiểu đường, thuốc lợi tiểu cho đến một số kháng sinh, thuốc kháng nấm và vắc xin sống. Có tương tác làm tăng tác dụng phụ (loét dạ dày, đứt gân, hạ kali), có tương tác làm giảm hiệu quả của prednisolone hoặc của thuốc kia. Cách phòng tránh đơn giản nhất là luôn đưa danh sách đầy đủ các thuốc, thực phẩm chức năng bạn đang dùng cho bác sĩ và dược sĩ trước khi bắt đầu hoặc thêm bất kỳ thuốc nào.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn. Không ít tương tác vẫn có thể chấp nhận được khi có theo dõi, vì vậy đừng tự ngưng thuốc nào khi đọc danh sách dưới đây.

Hai kiểu tương tác chính

Để dễ hình dung, tương tác thuốc với prednisolone có thể chia thành hai nhóm:

  • Tương tác dược động học: thuốc này làm thay đổi lượng thuốc kia trong máu. Prednisolone được chuyển hóa ở gan chủ yếu qua hệ enzym CYP3A4. Thuốc ức chế enzym này làm prednisolone tích lũy nhiều hơn; thuốc cảm ứng enzym làm prednisolone bị đào thải nhanh hơn, giảm hiệu quả.
  • Tương tác dược lực học: hai thuốc có tác dụng cộng hưởng hoặc đối kháng nhau, ví dụ cùng gây hại dạ dày, cùng làm mất kali, hoặc prednisolone làm tăng đường huyết đối kháng với thuốc tiểu đường.

Thuốc giảm đau kháng viêm không steroid và aspirin

Ibuprofen, diclofenac, naproxen, meloxicam, aspirin và các thuốc cùng nhóm thường được mua không cần đơn để giảm đau. Khi dùng cùng prednisolone, nguy cơ loét và xuất huyết dạ dày tá tràng tăng lên rõ rệt so với dùng từng thuốc riêng lẻ. Người lớn tuổi, có tiền sử loét hoặc đang dùng thuốc chống đông càng cần thận trọng.

Nếu cần giảm đau, hãy hỏi dược sĩ về lựa chọn ít ảnh hưởng dạ dày hơn. Khi bắt buộc phải phối hợp, bác sĩ có thể kê thêm thuốc bảo vệ dạ dày. Chi tiết về cách bảo vệ dạ dày có trong bài ảnh hưởng của prednisolone đối với dạ dày và cách bảo vệ.

Thuốc chống đông máu

Prednisolone có thể làm thay đổi tác dụng của warfarin theo hướng khó dự đoán, đồng thời tăng nguy cơ chảy máu đường tiêu hóa. Người đang dùng warfarin thường cần kiểm tra chỉ số INR sát hơn khi bắt đầu, thay đổi liều hoặc ngưng prednisolone. Với các thuốc chống đông đường uống thế hệ mới, nguy cơ xuất huyết tiêu hóa khi phối hợp cũng cần được bác sĩ cân nhắc.

Thuốc điều trị đái tháo đường

Prednisolone làm tăng đường huyết, đối kháng với tác dụng của insulin và thuốc hạ đường huyết uống. Người bệnh đái tháo đường thường cần tăng liều thuốc trong thời gian dùng corticoid, rồi giảm lại khi corticoid được giảm, nếu không có thể bị hạ đường huyết. Việc điều chỉnh phải do bác sĩ quyết định dựa trên kết quả đo đường huyết.

Thuốc lợi tiểu và thuốc làm mất kali

Lợi tiểu quai như furosemide và lợi tiểu thiazide làm mất kali qua nước tiểu. Prednisolone cũng có tác dụng này ở mức độ nhất định. Phối hợp có thể gây hạ kali máu với biểu hiện mệt mỏi, yếu cơ, chuột rút, rối loạn nhịp tim. Nguy cơ cao hơn ở người đang dùng digoxin, vì hạ kali làm tăng độc tính của digoxin. Một số thuốc khác như amphotericin B hay thuốc giãn phế quản nhóm beta-2 liều cao cũng làm giảm kali.

Bạn có thể đọc thêm về rối loạn điện giải và huyết áp khi dùng prednisolone.

Thuốc làm tăng hoặc giảm nồng độ prednisolone

NhómVí dụẢnh hưởng
Thuốc cảm ứng enzym ganRifampicin (thuốc lao), carbamazepine, phenytoin, phenobarbitalGiảm nồng độ prednisolone, có thể làm bệnh kém kiểm soát
Thuốc ức chế enzym ganKetoconazole, itraconazole, clarithromycin, ritonavir và một số thuốc kháng virusTăng nồng độ corticoid, tăng tác dụng phụ
Estrogen, thuốc tránh thai đường uốngCác thuốc chứa ethinylestradiolCó thể làm tăng tác dụng của prednisolone

Người đang điều trị lao, động kinh hoặc HIV và cần dùng prednisolone thường được bác sĩ điều chỉnh liều hoặc lựa chọn thuốc phù hợp. Đây là lý do việc khai báo đầy đủ thuốc đang dùng rất quan trọng.

Kháng sinh nhóm fluoroquinolone

Ciprofloxacin, levofloxacin, moxifloxacin và các thuốc cùng nhóm tự chúng đã có nguy cơ gây viêm và đứt gân. Khi dùng cùng corticoid, nguy cơ này tăng thêm, nhất là ở người trên 60 tuổi. Gân Achilles ở gót chân hay bị ảnh hưởng nhất. Nếu đang dùng prednisolone mà được kê kháng sinh, hãy nhắc bác sĩ. Khi xuất hiện đau, sưng gân trong lúc dùng thuốc, cần ngưng vận động mạnh và liên hệ bác sĩ ngay.

Vắc xin sống giảm độc lực

Prednisolone liều cao hoặc dùng kéo dài làm suy giảm miễn dịch. Lúc này, các vắc xin sống giảm độc lực như sởi – quai bị – rubella, thủy đậu, một số vắc xin zona thế hệ cũ, sốt vàng, thương hàn uống có thể gây bệnh do chính vi sinh vật trong vắc xin. Ngược lại, vắc xin bất hoạt thường an toàn nhưng đáp ứng miễn dịch có thể kém hơn. Lịch tiêm chủng cần được bác sĩ điều trị tư vấn; đọc thêm tại bài prednisolone và nguy cơ nhiễm trùng cơ hội.

Các tương tác khác cần biết

  • Thuốc kháng acid chứa nhôm, magie: có thể làm giảm hấp thu prednisolone nếu uống cùng lúc; nên uống cách xa nhau theo hướng dẫn dược sĩ.
  • Thuốc ức chế miễn dịch khác (methotrexate, azathioprine, ciclosporin, tacrolimus): thường được phối hợp có chủ đích nhưng cộng dồn nguy cơ nhiễm trùng; ciclosporin và corticoid có thể ảnh hưởng nồng độ của nhau.
  • Thuốc điều trị tăng huyết áp: prednisolone giữ muối nước có thể làm giảm hiệu quả hạ áp.
  • Rượu bia: tăng nguy cơ kích ứng, xuất huyết dạ dày.
  • Thảo dược và thực phẩm chức năng: một số sản phẩm có thể tác động lên enzym gan; một số "thuốc nam" còn bị trộn corticoid khiến người dùng vô tình dùng gấp đôi.

Cách tự bảo vệ trước tương tác thuốc

  1. Lập danh sách tất cả thuốc đang dùng, kể cả thuốc nhỏ mắt, thuốc bôi, vitamin, thảo dược, và mang theo mỗi lần khám.
  2. Mua thuốc ở một nhà thuốc quen để dược sĩ nắm được lịch sử dùng thuốc.
  3. Đọc tờ hướng dẫn sử dụng, chú ý mục tương tác.
  4. Khi được kê thuốc mới, hỏi: "Thuốc này có dùng chung được với prednisolone không?"
  5. Không tự ý mua thêm thuốc giảm đau, thuốc cảm cúm phối hợp mà không hỏi.
  6. Báo bác sĩ nếu thấy triệu chứng mới sau khi thêm một thuốc: đau thượng vị, phân đen, yếu cơ, đau gân, đường huyết tăng bất thường.

Tương tác thuốc không có nghĩa là không bao giờ được dùng chung. Nhiều phối hợp vẫn cần thiết và an toàn khi có điều chỉnh liều và theo dõi. Điều quan trọng là bác sĩ và dược sĩ phải biết rõ toàn bộ thuốc bạn dùng để đưa ra quyết định đúng.

Câu hỏi thường gặp

Uống paracetamol cùng prednisolone được không?

Paracetamol thường được xem là lựa chọn giảm đau ít ảnh hưởng dạ dày hơn nhóm NSAID khi đang dùng prednisolone. Tuy nhiên vẫn cần dùng đúng liều trên nhãn và hỏi dược sĩ nếu bạn có bệnh gan hoặc uống rượu thường xuyên.

Đang uống prednisolone có tiêm vắc xin cúm được không?

Vắc xin cúm dạng tiêm là vắc xin bất hoạt, thường có thể tiêm và được khuyến khích cho người dùng corticoid lâu dài. Riêng vắc xin cúm dạng xịt mũi là vắc xin sống nên cần tránh. Hãy hỏi bác sĩ về thời điểm phù hợp.

Thuốc tránh thai có ảnh hưởng đến prednisolone không?

Thuốc tránh thai chứa estrogen có thể làm tăng tác dụng của prednisolone. Thường không cần ngưng thuốc tránh thai, nhưng bác sĩ nên biết để theo dõi và điều chỉnh khi cần.

Có cần ngưng prednisolone khi đang uống kháng sinh không?

Không nên tự ngưng prednisolone. Đa số kháng sinh dùng chung được, nhưng một số nhóm như fluoroquinolone hay clarithromycin cần lưu ý. Hãy báo bác sĩ kê kháng sinh rằng bạn đang dùng prednisolone.

Bài liên quan