Cẩm Nang Thuốc Prednisolone
Trang chủ › Kiến Thức Viêm Nhiễm

Những bài tập vận động tốt cho người bị bệnh viêm xương khớp

Ban biên tập Cẩm Nang Thuốc Prednisolone · · Cập nhật
Những bài tập vận động tốt cho người bị bệnh viêm xương khớp

Người bị viêm xương khớp nên vận động đều đặn với ba nhóm bài tập chính: bài tập giữ biên độ khớp, bài tập tăng sức mạnh cơ và hoạt động aerobic nhẹ như đi bộ, đạp xe tại chỗ, bơi hoặc tập dưới nước. Vận động đúng cách giúp giảm đau, giảm cứng khớp, giữ chức năng và cải thiện tâm trạng. Nguyên tắc là bắt đầu nhẹ, tăng dần, lắng nghe cơ thể và điều chỉnh trong những ngày khớp đang viêm.

Nội dung dưới đây áp dụng chung cho người viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp và các bệnh khớp viêm khác. Nếu bạn có bệnh tim mạch, loãng xương nặng, vừa phẫu thuật thay khớp hoặc khớp đang sưng nóng đỏ, hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu trước khi bắt đầu.

Vì sao vận động lại giúp khớp đỡ đau

Nhiều người nghĩ rằng khớp đau thì nên để yên. Thực tế, bất động lâu ngày làm cơ teo yếu, khớp cứng hơn, sụn khớp kém được nuôi dưỡng vì sụn nhận dinh dưỡng chủ yếu qua dịch khớp khi khớp cử động. Cơ khỏe đóng vai trò như bộ giảm xóc, chia sẻ lực tác động lên khớp. Ngoài ra, vận động giúp kiểm soát cân nặng, giảm áp lực lên khớp gối và háng, đồng thời cải thiện giấc ngủ và giảm mệt mỏi, vốn là triệu chứng rất thường gặp ở người bệnh khớp viêm.

Nhóm 1: Bài tập giữ biên độ khớp

Đây là những động tác đưa khớp đi hết tầm vận động một cách nhẹ nhàng, có thể tập hằng ngày, kể cả buổi sáng khi khớp còn cứng.

  • Bàn tay: nắm tay nhẹ rồi xòe rộng các ngón; lần lượt chạm đầu ngón cái vào từng đầu ngón còn lại; đặt bàn tay lên bàn và nâng từng ngón.
  • Cổ tay: gập duỗi cổ tay, xoay cổ tay chậm theo vòng tròn.
  • Vai: đưa tay ra trước rồi lên cao trong giới hạn không đau; xoay vai ra sau; dùng gậy cầm hai tay để hỗ trợ nâng tay.
  • Gối và háng: nằm ngửa, trượt gót chân về phía mông rồi duỗi ra; nằm nghiêng nâng chân.
  • Cổ chân: gập duỗi bàn chân, xoay cổ chân.

Mỗi động tác làm chậm, lặp lại vài lần, không giật mạnh. Tập sau khi tắm nước ấm thường dễ hơn vì cơ và khớp mềm hơn.

Nhóm 2: Bài tập tăng sức mạnh cơ

Cơ khỏe giúp ổn định khớp. Không cần tạ nặng; trọng lượng cơ thể, dây kháng lực hoặc chai nước nhỏ là đủ để bắt đầu.

  • Cơ đùi trước: ngồi trên ghế, duỗi thẳng một chân, giữ vài giây rồi hạ xuống. Có thể siết cơ đùi khi nằm duỗi chân.
  • Ngồi xuống đứng lên từ ghế: dùng tay vịn nếu cần, tăng dần số lần.
  • Cơ mông: nằm ngửa, co gối, nâng hông lên khỏi mặt giường.
  • Cơ tay vai: kéo dây kháng lực nhẹ, nâng chai nước ra trước và sang ngang.
  • Cơ bàn tay: bóp nhẹ quả bóng mềm, nhưng tránh bóp mạnh khi khớp ngón tay đang viêm.

Nên tập sức cơ khoảng vài buổi mỗi tuần, nghỉ ít nhất một ngày giữa các buổi cho cùng nhóm cơ. Cảm giác mỏi cơ nhẹ là bình thường; đau khớp tăng rõ và kéo dài là dấu hiệu cần giảm cường độ.

Nhóm 3: Hoạt động aerobic nhẹ nhàng

Hoạt động sức bền tốt cho tim mạch, cân nặng và tinh thần. Hãy chọn loại ít tác động lên khớp:

Hoạt độngƯu điểmLưu ý
Đi bộDễ thực hiện, không cần dụng cụMang giày êm, đi trên mặt phẳng; chia nhiều đoạn ngắn nếu đau gối
Bơi, đi bộ dưới nướcNước nâng đỡ cơ thể, giảm tải khớpNước ấm vừa phải dễ chịu hơn nước lạnh
Đạp xe tại chỗÍt tác động, tốt cho gốiChỉnh yên đủ cao để gối không gập quá sâu
Thái cực quyền, yoga nhẹCải thiện thăng bằng, linh hoạt, thư giãnBỏ qua tư thế gây đau hoặc chịu lực nhiều lên cổ tay

Mục tiêu chung cho người lớn là tích lũy dần thời gian vận động mức vừa phải trong tuần, nhưng người mới bắt đầu có thể chỉ cần vài phút mỗi lần và tăng dần theo khả năng.

Tập luyện trong ngày khớp đang viêm

Khi có đợt bùng phát với khớp sưng, nóng, đau nhiều:

  • Tạm ngưng bài tập sức mạnh và aerobic cường độ cao cho khớp đó.
  • Vẫn cử động nhẹ nhàng trong tầm không đau để tránh cứng khớp.
  • Chườm lạnh ngắn có thể giúp giảm sưng; chườm ấm thường hợp với cứng khớp khi không có viêm cấp.
  • Quay lại tập dần khi đợt viêm lắng xuống.

Nếu khớp đột ngột sưng nóng đỏ dữ dội kèm sốt, cần đi khám ngay để loại trừ nhiễm trùng khớp, đặc biệt ở người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch.

Lưu ý riêng cho người đang dùng corticoid lâu dài

Người bệnh khớp viêm dùng prednisolone nhiều tháng có nguy cơ loãng xương, yếu cơ đùi và vai, dễ bầm tím và gân yếu hơn. Khi tập, nên:

  • Ưu tiên bài tập chịu lực nhẹ như đi bộ và bài tập sức cơ, vì chúng hỗ trợ duy trì xương.
  • Tránh động tác gập người mạnh về phía trước có tải, xoắn vặn cột sống đột ngột nếu đã có loãng xương.
  • Tập thăng bằng để giảm nguy cơ té ngã.
  • Khởi động kỹ, tránh động tác bật nhảy đột ngột để bảo vệ gân.

Bạn có thể đọc thêm về ảnh hưởng của prednisolone đến hệ xương khớp để hiểu rõ những dấu hiệu cần chú ý như đau háng kéo dài hay yếu cơ khi đứng lên.

Xây dựng thói quen bền vững

  1. Chọn thời điểm khớp đỡ cứng nhất trong ngày, thường là cuối buổi sáng hoặc chiều.
  2. Bắt đầu bằng mức rất dễ, tăng từng chút mỗi tuần.
  3. Áp dụng quy tắc theo dõi: nếu đau tăng kéo dài hơn khoảng hai giờ sau tập, lần sau giảm bớt.
  4. Kết hợp vận động với chế độ ăn hợp lý; tham khảo chế độ dinh dưỡng cho người viêm khớp.
  5. Tập cùng người thân hoặc nhóm để duy trì động lực.

Vận động không thay thế thuốc điều trị bệnh khớp, nhưng là phần không thể thiếu trong kế hoạch chăm sóc dài hạn. Một chuyên viên vật lý trị liệu có thể giúp bạn xây dựng chương trình phù hợp với từng khớp bị ảnh hưởng.

Câu hỏi thường gặp

Người viêm khớp gối có nên leo cầu thang để tập không?

Leo cầu thang tạo áp lực lớn lên khớp gối, nên thường không phải lựa chọn tốt khi gối đang đau. Đạp xe tại chỗ, bơi hoặc bài tập cơ đùi khi ngồi thường nhẹ nhàng hơn cho gối.

Đau khớp sau khi tập có bình thường không?

Mỏi cơ nhẹ và hơi đau khớp ngắn sau tập có thể gặp khi mới bắt đầu. Nếu đau tăng rõ, kéo dài sang ngày hôm sau hoặc khớp sưng lên, hãy giảm cường độ và trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu.

Có nên tập yoga khi bị viêm khớp dạng thấp?

Yoga nhẹ nhàng có thể giúp tăng linh hoạt và thư giãn. Tuy nhiên nên tránh tư thế chịu lực nhiều lên cổ tay, ngón tay hoặc cột sống cổ, và chọn lớp có người hướng dẫn hiểu về bệnh khớp.

Bài liên quan